Bởi đội ngũ ViRFQ|Cập nhật: Tháng 01/2026|~15 phút đọc
Xuất khẩu nông sản Việt Nam: Thực trạng, thị trường và quy trình [2025]
Giới thiệu
Xuất khẩu nông sản Việt Nam đang trở thành điểm sáng của nền kinh tế với kim ngạch liên tục lập kỷ lục. Năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 62,5 tỷ USD, tăng 18,7% so với năm 2023 - mức tăng trưởng cao nhất trong vòng hai thập kỷ.
Việt Nam hiện là nhà xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới, cà phê lớn thứ hai, hạt điều lớn nhất và nằm trong top 3 xuất khẩu gạo toàn cầu. Với hơn 185 quốc gia nhập khẩu nông sản Việt Nam, đây là ngành có tiềm năng phát triển mạnh mẽ.
💡 Góc nhìn ViRFQ: Để xuất khẩu nông sản thành công, việc hiểu rõ thị trường và quy trình là bước đầu tiên. Quan trọng hơn là kết nối được với buyer quốc tế có nhu cầu thực sự thông qua các kênh như RFQ (yêu cầu báo giá).
1. Xuất khẩu nông sản Việt Nam là gì? Tổng quan ngành
1.1. Xuất khẩu nông sản là gì?
Xuất khẩu nông sản là hoạt động đưa các sản phẩm nông nghiệp từ Việt Nam ra thị trường quốc tế để bán cho người mua (buyer) nước ngoài. Nông sản xuất khẩu bao gồm các sản phẩm từ trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản.
| Nhóm | Sản phẩm tiêu biểu |
|---|---|
| Nông sản | Gạo, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, cao su, chè, rau quả |
| Thủy sản | Tôm, cá tra, cá ngừ, mực, bạch tuộc |
| Lâm sản | Gỗ và sản phẩm gỗ, đồ nội thất |
| Chăn nuôi | Thịt lợn, thịt gia cầm, trứng |
1.2. Vị thế của Việt Nam trên bản đồ nông sản thế giới
| Mặt hàng | Vị thế thế giới | Thị phần |
|---|---|---|
| 🌶 Hồ tiêu | #1 thế giới | ~40% toàn cầu |
| 🥜 Hạt điều | #1 thế giới | ~60% thị phần |
| ☕ Cà phê | #2 thế giới (sau Brazil) | ~14% toàn cầu |
| 🌾 Gạo | #3 thế giới | Top 3 |
| 🐟 Cá tra | #1 thế giới | >90% toàn cầu |
2. Thực trạng xuất khẩu nông sản 2024-2025
2.1. Kim ngạch xuất khẩu qua các năm
| Năm | Kim ngạch | Tăng trưởng | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| 2022 | 53,2 tỷ USD | - | - |
| 2023 | 53,0 tỷ USD | -0,4% | Khó khăn toàn cầu |
| 2024 | 62,5 tỷ USD | +18,7% | 🏆 KỶ LỤC LỊCH SỬ |
| Mục tiêu 2025 | 70 tỷ USD | - | Có thể đạt được |
2.2. 5 ngành hàng đạt kim ngạch trên 5 tỷ USD (2024)
3. 10 mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực
☕ Cà phê - Ngôi sao sáng nhất
Kim ngạch 2024: 5,62 tỷ USD (+56,9%). Việt Nam là nhà xuất khẩu cà phê lớn thứ 2 thế giới, chủ yếu Robusta từ Tây Nguyên. Thị trường chính: Đức, Italia, Tây Ban Nha, Nhật, Mỹ.
🌾 Gạo - Lương thực chiến lược
Kim ngạch 2024: ~5,7 tỷ USD. Top 3 xuất khẩu gạo thế giới. Giá gạo Việt Nam có thời điểm cao hơn Thái Lan và Ấn Độ. Thị trường: Philippines (31,5%), Indonesia, Trung Quốc.
🍎 Rau quả - Sầu riêng dẫn đầu
Kim ngạch 2024: 7,12 tỷ USD (+27,1%). Sầu riêng chiếm 55,4% (~3,2 tỷ USD), tăng 430% so với 2022. Thanh long, chuối, xoài, nhãn, vải cũng là thế mạnh.
🥜 Hạt điều - Số 1 thế giới
Kim ngạch 2024: ~4 tỷ USD. Việt Nam đứng đầu thế giới về xuất khẩu hạt điều (~60% thị phần). Thị trường: Mỹ (24,6%), Trung Quốc (17,5%), EU.
🌶 Hồ tiêu - Vua gia vị
Kim ngạch 2024: ~1+ tỷ USD. Việt Nam xuất khẩu hồ tiêu lớn nhất thế giới (~40% toàn cầu). Giá bình quân 6,937 USD/tấn (+61,1%). Vùng trồng chính: Tây Nguyên.
4. 5 thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất
🇺🇸 Hoa Kỳ - #1 (21,7%)
Mặt hàng: Gỗ (55,5%), thủy sản, cà phê, hạt điều. Tăng trưởng: +24,6%.
🇨🇳 Trung Quốc - #2 (21,6%)
Mặt hàng: Rau quả (sầu riêng), cao su, gạo. Chiếm 65% tổng XK rau quả VN.
🇪🇺 EU - #3 (11,3%)
Mặt hàng: Cà phê (35%), hạt điều, hồ tiêu. Tăng mạnh nhờ EVFTA (+30,4%).
🇯🇵 Nhật Bản - #4 (6,6%)
Thị trường khó tính nhất. Mặt hàng: Thủy sản, gỗ, rau quả. Giá cao nhưng yêu cầu nghiêm.
| Châu lục | Thị phần 2024 | Tăng trưởng |
|---|---|---|
| Châu Á | 48,2% | - |
| Châu Mỹ | 23,7% | +23,6% |
| Châu Âu | 11,3% | +30,4% |
| Châu Phi | 1,8% | +4,4% |
5. Quy trình xuất khẩu nông sản: 7 bước chi tiết
Đàm phán & ký hợp đồng
Thỏa thuận giá, số lượng, Incoterms (FOB, CIF), phương thức thanh toán (T/T, L/C).
Chuẩn bị hàng hóa
Đảm bảo mã vùng trồng, cơ sở đóng gói, tiêu chuẩn VietGAP/GlobalGAP, dư lượng thuốc BVTV đạt chuẩn.
Kiểm dịch thực vật
Đăng ký kiểm dịch tại Chi cục, lấy mẫu kiểm tra, được cấp Phytosanitary Certificate.
Chuẩn bị chứng từ xuất khẩu
Invoice, Packing List, C/O, Phyto Certificate, Hun trùng (nếu có).
Thông quan hải quan
Khai báo điện tử VNACCS/VCIS, nộp hồ sơ, phân luồng tờ khai (xanh/vàng/đỏ).
Giao hàng & thanh toán
Hạ container, vô sổ tàu, lấy B/L gốc, xin C/O, gửi bộ chứng từ cho buyer hoặc ngân hàng (L/C).
6. Chứng từ cần thiết khi xuất khẩu nông sản
| # | Chứng từ | Tiếng Anh | Bắt buộc | Cơ quan cấp |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Hợp đồng mua bán | Sale Contract | ✅ | Hai bên ký |
| 2 | Hóa đơn thương mại | Commercial Invoice | ✅ | Người bán |
| 3 | Phiếu đóng gói | Packing List | ✅ | Người bán |
| 4 | Vận đơn | Bill of Lading (B/L) | ✅ | Hãng tàu |
| 5 | Chứng thư kiểm dịch | Phytosanitary Certificate | ✅ | Chi cục Kiểm dịch |
| 6 | Giấy chứng nhận xuất xứ | C/O | Tùy TT | VCCI, Bộ CT |
| 7 | Giấy hun trùng | Fumigation Certificate | Tùy TT | Công ty hun trùng |
| 8 | Health Certificate | - | Tùy TT | Cơ quan thú y |
💡 Lưu ý: Các loại C/O phổ biến: C/O form EUR.1 (EU - EVFTA), C/O form CPTPP (11 nước), C/O form E (ASEAN - Trung Quốc), C/O form VK (Việt Nam - Hàn Quốc). Kiểm tra yêu cầu cụ thể của từng thị trường trước khi xuất hàng.
7. Cơ hội và thách thức xuất khẩu nông sản 2025
✅ Cơ hội
- • 17 FTA mở cửa thị trường 60+ quốc gia (EVFTA, CPTPP, RCEP)
- • Nhu cầu tiêu dùng toàn cầu tăng sau Covid
- • Giá nông sản thế giới cao (cà phê, hồ tiêu, hạt điều kỷ lục)
- • Thị trường mới: Halal (1,8 tỷ người), Châu Phi, Nam Á
⚠️ Thách thức
- • EUDR - Quy định chống phá rừng (EU, 2025)
- • Thuế đối ứng Mỹ 20% (từ 7/8/2025)
- • 80% xuất khẩu dạng thô, giá trị gia tăng thấp
- • Cạnh tranh gay gắt từ Thái Lan, Brazil, Indonesia
💡 Giải pháp cho doanh nghiệp 2025
8. Câu hỏi thường gặp
Xuất khẩu nông sản Việt Nam đạt bao nhiêu tỷ USD năm 2024?▼
Năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản Việt Nam đạt 62,5 tỷ USD, tăng 18,7% so với năm 2023 - mức cao nhất lịch sử. Trong đó, 5 ngành hàng đạt trên 5 tỷ USD: gỗ (16,2 tỷ), thủy sản (10,07 tỷ), rau quả (7,12 tỷ), gạo (~5,7 tỷ), cà phê (5,62 tỷ).
Mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam là gì?▼
10 mặt hàng nông sản xuất khẩu chủ lực của Việt Nam gồm: cà phê, gạo, rau quả (sầu riêng), hạt điều, hồ tiêu, cao su, chè, sắn, thủy sản (tôm, cá tra), gỗ và sản phẩm gỗ. Việt Nam đứng đầu thế giới về xuất khẩu hồ tiêu, hạt điều và cá tra.
Thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất của Việt Nam là nước nào?▼
Hoa Kỳ và Trung Quốc là 2 thị trường lớn nhất, mỗi nước chiếm khoảng 21-22% kim ngạch. Tiếp theo là Nhật Bản (6,6%), EU (11,3%) và Hàn Quốc. Châu Á chiếm 48,2% tổng kim ngạch xuất khẩu nông sản.
Thủ tục xuất khẩu nông sản cần những giấy tờ gì?▼
Chứng từ bắt buộc: Hợp đồng mua bán, Hóa đơn thương mại, Phiếu đóng gói, Vận đơn (B/L), Chứng thư kiểm dịch thực vật (Phyto). Chứng từ bổ sung tùy thị trường: C/O (để hưởng ưu đãi thuế), Giấy hun trùng, Health Certificate, GlobalGAP.
Xuất khẩu nông sản nên dùng Incoterm nào?▼
Nên dùng FOB hoặc CIF. FOB phổ biến nhất (~90% doanh nghiệp Việt Nam) vì ít rủi ro, không cần kinh nghiệm thuê tàu. CIF phù hợp nếu muốn thu ngoại tệ cao hơn và chủ động giao hàng. Không nên dùng Incoterm nhóm D (DAP, DDP) vì rủi ro cao.
Làm sao để tìm buyer nước ngoài mua nông sản Việt Nam?▼
Các kênh tìm buyer: Tham gia hội chợ quốc tế (Canton Fair, Gulfood), đăng ký trên B2B platform (Alibaba, TradeIndia), nhận RFQ từ buyer qua các nền tảng kết nối như ViRFQ, liên hệ thương vụ Việt Nam tại nước ngoài, tham gia chương trình xúc tiến thương mại của Bộ Công Thương.
Bài viết liên quan
- • Mã HS Code là gì? Cách tra cứu mã HS cho xuất khẩu
- • CIF là gì? So sánh CIF và FOB chi tiết cho nhà xuất khẩu
- • FOB là gì? Điều kiện giao hàng FOB Incoterms 2020
- • Incoterms 2020 là gì? 11 điều kiện giao hàng chi tiết
- • RFQ là gì? Hướng dẫn yêu cầu báo giá trong xuất nhập khẩu
- • Buyer là gì? Vai trò của buyer trong xuất khẩu
- • Cách tìm đơn hàng xuất khẩu hiệu quả
- • ViRFQ là gì? Nền tảng kết nối xuất khẩu
- • B2B là gì? Mô hình kinh doanh xuất khẩu
Kết luận
Xuất khẩu nông sản Việt Nam đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ với nhiều kỷ lục liên tiếp được thiết lập. Với vị thế đầu thế giới về nhiều mặt hàng và 17 FTA mở cửa thị trường, cơ hội cho doanh nghiệp Việt là rất lớn. Để xuất khẩu thành công, doanh nghiệp cần nắm vững quy trình, đảm bảo chất lượng, và kết nối được với buyer quốc tế uy tín.
🌾 Kết nối với Buyer quốc tế qua ViRFQ
ViRFQ là nền tảng kết nối nhà xuất khẩu nông sản Việt Nam với buyer quốc tế đã xác minh. Nhận RFQ với thông tin rõ ràng về sản phẩm, số lượng, Incoterms.